Rola sztucznej inteligencji i neuronauki w etyce biznesu: perspektywa zarządzania zasobami ludzkimi Autorzy: Liviana Andreea Nimineț, Andreea Feraru-Prepeliță, Valer Nimineț Streszczenie: Technologie sztucznej inteligencji (AI) i neuronauki przekształcają środowisko pracy w coraz szybszym tempie, oferując znaczące korzyści w zakresie efektywności operacyjnej, identyfikacji talentów i analityki pracowniczej, a jednocześnie stwarzając poważne zagrożenia etyczne, prawne i społeczne. W artykule przeanalizowano ich wpływ na zarządzanie zasobami ludzkimi (HR) z rygorystycznej perspektywy interdyscyplinarnej, łącząc aktualne dane statystyczne z Rumunii i państw członkowskich Unii Europejskiej z ustaleniami psychologii organizacji, etyki stosowanej i teorii uczenia maszynowego. Analizujemy konkretne zastosowania w rekrutacji, ocenie wyników pracy, zarządzaniu różnorodnością i dobrostanie pracowników, przedstawiając dane empiryczne ilustrujące dominujące tendencje i dysproporcje. Do najważniejszych ustaleń należy fakt, że do 2024 roku jedynie 13,5% przedsiębiorstw w UE formalnie wdrożyło AI, a w Rumunii wskaźnik ten wynosił zaledwie 3,1% (Eurostat, 2025). Kontrastuje to z sytuacją w praktyce, w której około 35% rumuńskich pracowników biurowych regularnie korzysta już z narzędzi AI (Romania Journal, 2024). Rozbieżność między formalnym wdrażaniem AI przez przedsiębiorstwa a nieformalnym korzystaniem z niej przez pracowników ujmujemy jako złożony problem zarządzania i nadzoru, a nie jedynie opóźnienie technologiczne. Problem ten znajduje się na styku psychologii organizacji, etyki stosowanej i teorii uczenia maszynowego; takie zintegrowane ujęcie stanowi podstawę całych ram analitycznych niniejszego artykułu. Systematycznie identyfikujemy zagrożenia etyczne: uprzedzenia algorytmiczne w zautomatyzowanej rekrutacji (na przykładzie wycofanego już systemu rekrutacyjnego firmy Amazon, który dyskryminował życiorysy kobiet), ukryty nadzór neurofizjologiczny za pomocą noszonych na głowie urządzeń EEG oraz brak przejrzystości w ocenie wyników pracy wspomaganej przez AI. Strategie ograniczania tych zagrożeń opieramy zarówno na unijnym akcie w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act, 2024), jak i na powstających ramach regulacyjnych dotyczących neurotechnologii (Neurotechnology Framework). Nowatorskim wkładem artykułu jest zaproponowanie i szczegółowe opracowanie matematycznego modelu optymalizacyjnego, w którym organizacje maksymalizują funkcję użyteczności łączącą korzyści wynikające ze wzrostu produktywności, kary za stronniczość algorytmiczną oraz koszty związane z ryzykiem naruszenia prywatności, przy zachowaniu formalnych ograniczeń dotyczących sprawiedliwości (równości szans) i neuropraw. Zastosowanie modelu, rozwiązanego metodami Lagrange’a, przedstawiono w szczegółowym studium przypadku hipotetycznej rumuńskiej firmy technologicznej. To uporządkowane, oparte na danych i zakorzenione w zasadach etycznych podejście dostarcza konkretnych wskazówek specjalistom HR, organom nadzoru korporacyjnego oraz decydentom publicznym, którzy dążą do odpowiedzialnego wdrażania AI i neurotechnologii zgodnie z prawem Unii Europejskiej.