Wpływ stresu na mózg: mechanizmy neurobiologiczne i długoterminowe konsekwencje dla zdrowia psychicznego Autorzy: Dmytro Kuiavets, Olena Boiarchuk, Nataliia Levchuk, Tetiana Dziuba, Olexiy Granovski, Iryna Chorna Streszczenie: Artykuł analizuje pojęcie „stresu”, podkreślając zarówno jego negatywny, jak i pozytywny wpływ na stan psychiczny i fizyczny człowieka. Celem badania jest wyjaśnienie pojęcia „stresu”, przegląd źródeł naukowych dotyczących neurobiologicznych mechanizmów reakcji stresowej oraz określenie konsekwencji, jakie przewlekły stres może wywierać na funkcje poznawcze i emocjonalne mózgu, a także zbadanie metod rehabilitacji w takich stanach. Metody badawcze obejmują krytyczną analizę literatury naukowej, porównanie teorii naukowych dotyczących klasyfikacji stresu i jego rodzajów oraz syntezę danych neurobiologicznych na temat wpływu długotrwałego stresu na struktury mózgu, w tym hipokamp, ciało migdałowate i korę przedczołową. Wyniki badań wskazują, że długotrwały stres może przekształcić się w stres przewlekły, który z kolei zwiększa aktywność osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, prowadząc do uwalniania hormonów stresu: adrenaliny, kortyzolu i noradrenaliny. W konsekwencji u osób narażonych na stres mogą występować depresja, zaburzenia funkcji poznawczych oraz nasilony lęk. Zwrócono również uwagę na powiązania między stresem, układem odpornościowym i leżącymi u ich podstaw mechanizmami epigenetycznymi. Nowatorski charakter pracy polega na holistycznym podejściu do analizy stresu jako zjawiska neuropsychobiologicznego, obejmującym wszystkie poziomy — od procesów molekularnych po przejawy behawioralne. Zaproponowano ramy koncepcyjne wykorzystania psychotechnik adaptacyjnej samoregulacji jako narzędzia wzmacniania odporności na stres i zapobiegania zaburzeniom psychicznym.